Korona Gór Polski: lista szczytów i jak je zdobyć

Planujesz zacząć przygodę z Koroną Gór Polski, ale gubisz się w listach szczytów i zasadach Klubu? Z tego tekstu dowiesz się, czym jest KGP, które wierzchołki wchodzą w skład listy oraz jak krok po kroku je zdobywać. Przeczytasz też o pułapkach, kontrowersjach i rekordach, które nadają temu wyzwaniu dodatkowy smak.

Czym jest Korona Gór Polski?

Korona Gór Polski to projekt, który w bardzo prosty sposób zamienia zwykłe górskie wycieczki w długofalowe wyzwanie. Idea narodziła się w 1997 roku, gdy Marek Więckowski i Wojciech Lewandowski opisali ją na łamach miesięcznika „Poznaj swój kraj”. W zestawieniu znalazły się wierzchołki uznane za najwyższe w swoich pasmach, ale tylko te, na które w momencie tworzenia listy prowadził znakowany szlak turystyczny.

Ostatecznie powstała lista 28 szczytów, od tatrzańskich Rysów po niewysoką, lecz ważną Łysicę w Górach Świętokrzyskich. Projektowi od początku przyświecał jeden cel – zachęcić turystów, by wyszli poza Tatry i odwiedzili także Gorce, Góry Sowie, Bieszczady, Sudety i mniej znane pasma. Z czasem wokół pomysłu powstał Klub Zdobywców Korony Gór Polski, który prowadzi rejestr turystów oraz nadaje tytuł Zdobywcy.

Jak powstała lista szczytów?

Początkowo spis zawierał 27 pozycji. Nie było na nim Masywu Ślęży, Pieniny reprezentowały Trzy Korony, a w Górach Bialskich wskazano Postawną. Dopiero później lista przyjęła znany dziś kształt, z takimi wierzchołkami jak Ślęża, Kowadło czy Rudawiec. W grudniu 1997 roku na specjalnym spotkaniu redakcji „Poznaj swój kraj” oficjalnie zatwierdzono Koronę Gór Polski i powołano Klub Zdobywców.

Autorzy oparli się na konkretnej wizji podziału kraju na pasma górskie, która nie zawsze pokrywa się z regionalizacją Jerzego Kondrackiego. Dlatego w Koronie znajdziesz np. Lubomir jako szczyt Beskidu Makowskiego, choć część opracowań zalicza go do Beskidu Wyspowego. Podobne różnice pojawiają się przy Górach Bialskich czy wyborze Rysów jako reprezentanta całego Łańcucha Tatrzańskiego.

Dlaczego KGP jest tak popularna?

Na liście członków Klubu pojawiły się już dziesiątki tysięcy nazwisk, a według danych z 2022 roku tytuł Zdobywcy otrzymało ponad 4130 osób. Turyści przyjeżdżają nie tylko z Polski, ale też z Czech, Szwecji czy Wielkiej Brytanii. Wiele osób traktuje KGP jako długoterminowy plan, który układa górskie wyjazdy na lata, inni próbują zmierzyć się z wyzwaniem w jednym sezonie.

Projekt przyciąga także miłośników rekordów. Grzegorz Leszek z Jeleniej Góry zebrał wszystkie wierzchołki w zaledwie 76 godzin. W wersji zimowej rekord należy do Romana Ficka z czasem 82 godziny 50 minut. Z kolei Paweł Pabian pokonał całą Koronę bez wsparcia zewnętrznego w nieco ponad 110 godzin. Są też osoby, które traktują KGP jak życiowy projekt, jak Jerzy Siłuch z Warszawy, który skompletował listę 20 razy.

Korona Gór Polski to nie wyścig, lecz pretekst, by poznać niemal wszystkie górskie regiony kraju – z ich przyrodą, historią i kulturą.

Lista szczytów Korony Gór Polski – co na niej znajdziesz?

Lista KGP obejmuje zarówno najwyższe góry Polski, jak i niższe, często rodzinne cele na krótsze wycieczki. W zestawieniu są Tatry, Beskidy, Sudety oraz Góry Świętokrzyskie. Zdarza się, że to nie absolutnie najwyższy punkt danego pasma, lecz najwyższy dostępny znakiem turystycznym.

Najwyższe szczyty KGP

Górny fragment listy to przede wszystkim wierzchołki tatrzańskie i wysokobeskidzkie. To tam pojawia się większa ekspozycja, łańcuchy, długie podejścia i konieczność bardzo dobrej kondycji. Poniższa tabela zbiera kilka najważniejszych szczytów z czołówki listy wraz z charakterem podejścia.

To właśnie Rysy większość osób uznaje za najtrudniejszy punkt Korony. Wymagają solidnego przygotowania, obycia z ekspozycją i rozsądnego wyboru terminu. Wejście od strony Morskiego Oka prowadzi przez odcinki z łańcuchami. Wielu turystów wybiera wariant od strony słowackiej, również akceptowany przez Klub.

Babia Góra słynie z kapryśnej pogody i potężnego wiatru. Szlak przez Perć Akademików zawiera metalowe klamry i łańcuchy, a zimą wymaga doświadczenia i sprzętu. Śnieżka czy Śnieżnik są technicznie prostsze, lecz dłuższe i odsłonięte, co potrafi zmęczyć bardziej niż krótsze, ale strome podejścia.

Niższe, ale wymagające wierzchołki

W drugiej części listy znajdziesz wiele szczytów, które na papierze wyglądają łatwo, lecz w terenie potrafią zaskoczyć. Dobrym przykładem jest Chełmiec w Górach Wałbrzyskich – podejście od północy bywa bardzo strome, co odczuwa się szczególnie przy mokrym podłożu. Podobnie strome potrafią być fragmenty szlaków na Skalnik w Rudawach Janowickich czy na Mogielicę w Beskidzie Wyspowym.

Do łagodniejszych celów rodzinnych zalicza się często Łysicę, Ślężę, Lubomir czy Czupel. Mimo to także tu trzeba liczyć się z błotem, oblodzeniem czy upałem. Warto wspomnieć o Jagodnej w Górach Bystrzyckich oraz Kowadle i Rudawcu w Górach Bialskich – to szczyty o umiarkowanej trudności, świetne na pierwsze kroki z KGP i wyjazdy z dziećmi.

Kontrowersje wokół listy

Wokół Korony Gór Polski od lat toczą się dyskusje geograficzne. Wskazuje się na różnice między przyjętą przez autorów listą a regionalizacją Jerzego Kondrackiego oraz nowszym opracowaniem Jerzego Solona z 2018 roku. Przykład stanowi Lubomir, który według nowszych map leży w Beskidzie Wyspowym, lecz w Koronie reprezentuje Beskid Makowski. W przypadku Gór Bialskich podkreśla się, że są częścią Gór Złotych, więc osobne ich wyróżnienie bywa kwestionowane.

Nowe pomiary wysokości przyniosły też korekty w Sudetach. Rzeczywiście najwyższym szczytem Gór Wałbrzyskich jest Borowa, nie Chełmiec, który długo uchodził za lidera z uwagi na pomiar wykonany z wieży widokowej. Podobne rozbieżności dotyczą Kłodzkiej Góry i Szerokiej Góry w Górach Bardzkich czy Jagodnej i wyższego, nienazwanego wierzchołka w Górach Bystrzyckich. Według nowszych danych w Górach Kaczawskich wyższe od Skopca jest Okole, a w Górach Świętokrzyskich za najwyższy punkt uznaje się obecnie wierzchołek Agata, nie klasyczną Łysicę.

KGP to swoista gra terenowa oparta na konkretnym zestawie zasad – jej sens polega na spójności wyzwania, a nie na pełnej zgodności z każdym atlasem geograficznym.

Jak dołączyć do Klubu Zdobywców Korony Gór Polski?

Szczyty możesz zbierać całkowicie nieoficjalnie, tylko dla własnej satysfakcji. Wiele osób prowadzi wtedy prywatną listę i album zdjęć. Jeśli jednak chcesz otrzymać tytuł Zdobywcy, dyplom i odznakę, warto wstąpić do Klubu Zdobywców Korony Gór Polski. Klub prowadzi rejestr członków, organizuje wyprawy wzorcowe i weryfikuje zdobycie wszystkich 28 szczytów.

Do Klubu można przystąpić po ukończeniu 7 lat. Wymagane jest wypełnienie formularza zgłoszeniowego i opłacenie jednorazowego wpisowego. Według stawek podawanych w 2020 roku wpisowe wynosiło 35 zł, książeczka KGP 5 zł, wysyłka zwrotna 12 zł, a opcjonalna odznaka klubowa 15 zł. Opłaty mogą się z czasem zmieniać, dlatego zawsze warto sprawdzić aktualne informacje w materiałach Klubu.

Loża Zdobywców przyjmuje do wiadomości wyłącznie wejścia po dacie przystąpienia do Klubu. Oznacza to, że wcześniejsze zdobycia, nawet jeśli obejmują wszystkie 28 szczytów, nie są brane pod uwagę w oficjalnej weryfikacji. Taki „reset licznika” bywa bolesny, ale z drugiej strony motywuje do ponownego odwiedzenia ulubionych pasm.

Sam proces dołączenia jest prosty i przebiega w kilku krokach:

1. wypełnienie formularza zgłoszeniowego i podanie danych kontaktowych,
2. opłacenie wpisowego oraz zamówienie książeczki KGP i ewentualnie odznaki,
3. odebranie pakietu startowego z numerem klubowym i książeczką,
4. rozpoczęcie zbierania potwierdzeń wejść na poszczególne szczyty.

Po skompletowaniu wszystkich wierzchołków uzupełniasz wniosek o nadanie tytułu, a Loża Zdobywców przeprowadza weryfikację. Spotkania Loży odbywają się w różnych miejscach w Polsce, dzięki czemu nie trzeba jechać wyłącznie do jednego miasta. Wśród podobnych projektów turystycznych warto wspomnieć też o odznace Diadem Polskich Gór, która obejmuje szczyty w skali makroregionów.

Jak potwierdzać wejścia na szczyty?

Oficjalne zaliczenie szczytu dla Klubu wymaga udokumentowania wejścia. Podstawowym narzędziem jest książeczka Korony Gór Polski, ale potrzebne są też pieczątki, zdjęcia i krótkie notatki z trasy. Loża dba o to, by każda strona książeczki była wypełniona rzetelnie.

Książeczka Korony Gór Polski

Książeczka KGP to niewielki zeszyt, w którym każdemu z 28 szczytów poświęcono osobną stronę. Znajduje się tam miejsce na datę, opis trasy, potwierdzenie wejścia oraz własne notatki. Klub wymaga, aby żadna z tych stron nie pozostała pusta – brak potwierdzenia oznacza konieczność powtórzenia wycieczki.

Nie ma narzuconego limitu czasu na skompletowanie wpisów. Możesz zdobywać szczyty w dowolnej kolejności, o różnych porach roku i w wybrany przez siebie sposób. Ważne, aby odbywało się to przy użyciu własnych mięśni. W grę wchodzi marsz, bieg górski, rower czy narty, o ile nie łamiesz regulaminów parków narodowych i rezerwatów.

Pieczątki, zdjęcia i świadkowie

Na wielu szczytach KGP znajdują się charakterystyczne czerwone skrzynki z pieczątką i tuszem. Czasem trzeba ich trochę poszukać, jak np. na Skalniku w Rudawach Janowickich, gdzie skrzynka umieszczona jest w pewnym oddaleniu od głównej tablicy z nazwą szczytu. W innych miejscach pieczątka czeka w schronisku lub punkcie gastronomicznym w pobliżu wierzchołka.

Zdarza się, że na szczycie nie ma ani skrzynki, ani schroniska. Wtedy przydaje się aparat albo telefon. Wykonane na wierzchołku zdjęcie drukujesz i wklejasz na stronę danego szczytu w książeczce. Dodatkowym sposobem potwierdzenia jest podpis spotkanego na trasie członka Loży Zdobywców wraz z odciskiem jego klubowej pieczęci. W praktyce najczęściej korzysta się z kilku metod naraz, co ułatwia późniejszą weryfikację.

Najczęściej wykorzystywane formy potwierdzenia wyglądają następująco:

• odbita pieczątka ze szczytu lub ze schroniska położonego tuż obok,
• wydrukowane zdjęcie, na którym widać osobę oraz charakterystyczny element wierzchołka,
• szczegółowy opis trasy w książeczce, z datą, kolorem szlaku i warunkami na podejściu,
• podpis uprawnionego członka Loży Zdobywców wraz z jego pieczęcią klubową.

Po udanym skompletowaniu wszystkich potwierdzeń książeczka trafia do Loży Zdobywców. Podczas spotkania czeka krótka rozmowa i weryfikacja wiedzy o odwiedzonych pasmach. To naturalne domknięcie całego projektu, które dla wielu osób jest równie ważne jak samo zaliczenie ostatniego szczytu.

Jak planować zdobywanie Korony Gór Polski?

Od czego zacząć, jeśli lista 28 szczytów wydaje się długa i przytłaczająca? Dobrym pomysłem jest podzielenie projektu na etapy i stopniowe zwiększanie trudności. Najważniejsze, by nie rzucać się od razu na Rysy czy Babią Górę przy pierwszym kontakcie z górami.

Od czego zacząć przygodę?

Wielu turystów zaczyna od łatwiejszych, niższych pasm. Na pierwsze wyjazdy świetnie sprawdzą się Łysica, Ślęża, Turbacz, Lubomir czy Chełmiec. To szczyty o niezbyt dużym przewyższeniu, z czytelnym przebiegiem ścieżek i dobrym dojazdem. Dzięki temu można sprawdzić swoją kondycję i oswoić się z pracą z mapą oraz planowaniem czasu przejścia.

Wyższe i technicznie trudniejsze szczyty, jak Rysy, Babia Góra czy zimowa Śnieżka, lepiej zostawić na moment, gdy czujesz się już pewniej na górskich szlakach. Korona Gór Polski nie ma limitu czasowego, dlatego możesz rozłożyć zdobywanie na kilka sezonów. W praktyce wiele osób łączy KGP z rodzinnymi urlopami, dopisując po jednym lub dwa szczyty do każdego wyjazdu.

Planując wypady, dobrze jest wziąć pod uwagę kilka powtarzających się kwestii:

• porę roku i typowe warunki pogodowe w danym paśmie,
• długość trasy oraz sumę podejść wybranego wariantu,
• dostępność komunikacji publicznej lub możliwość pozostawienia auta,
• opcje noclegu, jeśli wycieczka wymaga całego dnia lub weekendu.

Nie ma też jednej oficjalnej mapy skupionej tylko na szczytach KGP. W praktyce oznacza to konieczność korzystania z map poszczególnych pasm lub aplikacji turystycznych. To zresztą dobra wiadomość, bo przy okazji poznajesz gęstość szlaków i inne atrakcje regionu, które warto odwiedzić przy okazji zdobywania szczytu.

Bezpieczeństwo i logistyka na trasie

Nawet niższe góry potrafią dać się we znaki, gdy lekceważy się pogodę lub długość wędrówki. Babia Góra słynie z nagłych załamań pogody, Pieniny potrafią mocno nagrzać w upale, a w Sudetach długie leśne odcinki bywają monotonne i męczące psychicznie. Dobry plan dnia, realistyczna ocena sił i odpowiedni ekwipunek to codzienność, nie dodatek.

W plecaku powinny znaleźć się zapas wody, odzież przeciwdeszczowa, ciepła warstwa, apteczka i prowiant. W trudniejszych pasmach przydaje się kask i raki turystyczne w sezonie zimowym, a w Tatrach umiejętność czytania komunikatów lawinowych. Niektóre szlaki KGP, jak Perć Akademików na Babią Górę czy polskie podejście na Rysy, zdecydowanie nie są trasami na pierwszy wyjazd z dzieckiem.

Tempo zdobywania Korony ma wtórne znaczenie – ważniejsze jest to, byś z każdej wycieczki wrócił bezpiecznie i z ochotą na kolejną górę.