Czerwone Wierchy – warianty tras, opis trudności

Czerwone Wierchy to cztery dwutysięczne szczyty w Tatrach Zachodnich, które w jeden dzień da się przejść wygodną, ale długą granią. Przejście całej grani zajmuje średnio 8–10 godzin marszu i oznacza ponad 1400 metrów podejścia. Latem szlak jest łatwy technicznie, za to wymagający kondycyjnie, a zimą i przy złej widoczności potrafi być skrajnie niebezpieczny.

Cztery szczyty powyżej dwóch tysięcy metrów w jeden dzień – to właśnie Czerwone Wierchy. Szukasz trasy, która połączy piękne widoki z wymagającym, ale bezpiecznym trekkingiem. Z tego artykułu poznasz konkretne warianty szlaków i ich trudności, żeby dobrać wyjście do swoich możliwości.

Czym są i gdzie leżą Czerwone Wierchy?

Czerwone Wierchy leżą w paśmie Tatry Zachodnie, na granicy polsko słowackiej. To cztery wierzchołki połączone długą granią. Od wschodu są to Kopa Kondracka 2005 m, Małołączniak 2096 m, Krzesanica 2122 m i Ciemniak 2096 m. Pomiędzy nimi leżą trzy przełęcze: Małołącka Przełęcz 1924 m między Małołączniakiem a Kopą Kondracką, Litworowa Przełęcz 2037 m między Krzesanicą a Małołączniakiem oraz Mułowa Przełęcz 2067 m między Ciemniakiem a Krzesanicą. Cała grań tworzy wyraźny łuk nad Doliną Małej Łąki i Doliną Kościeliską.

Najbardziej znana cecha masywu to jesienne zabarwienie traw. Porastający zbocza sit skucina barwi się na rudo i nadaje szczytom charakterystyczny kolor. Stąd właśnie nazwa Czerwone Wierchy. Na wapiennych zboczach przykrytych czapką skał krystalicznych obok sity rośnie też boimka dwurzędowa, kosmatka brunatna i wiele innych roślin związanych zarówno z podłożem wapiennym, jak i kwaśnym – spotkasz tu między innymi lepnice bezłodygową czy goryczki. To także bardzo dobry teren na obserwację zwierząt. Na grani i w jej sąsiedztwie często pojawiają się kozice tatrzańskie i świstaki.

Pod całym masywem ciągnie się rozbudowany system podziemnych korytarzy. W rejonie Czerwonych Wierchów znajduje się najdłuższy i najgłębszy system jaskiniowy w Polsce – w jego skład wchodzi między innymi Jaskinia Wielka Śnieżna, Śnieżna Studnia oraz Jaskinia Miętusia. Długie korytarze i ogromne deniwelacje są efektem złożonej budowy geologicznej, w której łączą się skały osadowe i krystaliczne.

Czerwone Wierchy często poleca się jako pierwszy poważniejszy szlak powyżej 2000 metrów, pod warunkiem dobrej pogody i rozsądnego doboru wariantu.

Po polskiej stronie masyw otaczają trzy doliny. Od północy Dolina Małej Łąki i wyżej podcięty Wielki oraz Mały Giewont. Od zachodu rozgałęziona Dolina Kościeliska. Od wschodu natomiast rejon Kondratowej i Kondrackiej Przełęczy, powiązany z Kasprowym Wierchem oraz doliną Bystrej. Dzięki temu możesz ułożyć kilka różnych kombinacji przejścia grani.

Najpopularniejsze szlaki na Czerwone Wierchy

Planując wyjście wiele osób zastanawia się nad jednym pytaniem. Czy lepiej przejść całą grań, czy wybrać krótszą pętlę. W praktyce najczęściej wybiera się trzy główne warianty. Różnią się one długością, przewyższeniem i logistyką powrotu.

Wariant z Kuźnic przez Halę Kondratową

To bardzo popularne podejście, szczególnie latem. Startujesz w Kuźnicach, gdzie dociera komunikacja z Zakopanego. Początkowo idziesz spokojną drogą do Polany Kalatówki, a dalej do schroniska na Hali Kondratowej. Szlak jest tu dość łagodny, idealny na rozgrzewkę przed stromym odcinkiem na przełęcz.

Od Hali Kondratowej wchodzisz na żółty szlak na Kondracką Przełęcz. Podejście jest krótkie, ale strome i męczące, szczególnie w upale. Dalej czerwony szlak prowadzi już granią na Kopę Kondracką, pierwszy z czterech wierzchołków. Z tego miejsca możesz podjąć decyzję. Albo kończysz dzień i wracasz tą samą drogą, albo idziesz w stronę Małołączniaka i kontynuujesz całą grań.

Dla wielu osób pomocne jest rozpisanie tego wariantu na etapy z orientacyjnymi czasami przejścia:

• Kuźnice – Polana Kalatówki – około 40 minut spokojnego marszu,
• Polana Kalatówki – Hala Kondratowa – około 50 minut, odcinek częściowo leśny,
• Hala Kondratowa – Kondracka Przełęcz – około 1 godziny stromego podejścia,
• Kondracka Przełęcz – Kopa Kondracka – około 30 minut wejścia na szeroką grań.

Wariant z Kuźnic dobrze sprawdza się w dni o niepewnej pogodzie. W razie pogorszenia warunków możesz zawrócić z Hali Kondratowej lub z przełęczy, bez wchodzenia w wysoką partię grani. W słoneczny, suchy dzień to także wygodny start do przejścia całych Czerwonych Wierchów aż do Doliny Kościeliskiej.

Wariant z Doliny Małej Łąki

Dolina Małej Łąki ma spokojny, sielski początek. Szybko jednak przechodzi w strome podejście. Z parkingu w Groniku wchodzisz żółtym szlakiem, który prowadzi na Wielką Polanę. Dalej ścieżka kieruje w stronę przełęczy Kondrackiej lub na Małołączniak, zależnie od wybranego wariantu.

Najbardziej wymagający jest odcinek przez Kobylarzowy Żleb na Małołączniak. Teren jest kamienisty i dość stromy. Dla osób z lękiem wysokości ten fragment może być nieprzyjemny, choć ekspozycja pozostaje umiarkowana. Niewielkie ubezpieczenia łańcuchami pomagają przy słabszej przyczepności podłoża.

Żółty szlak przez Kobylarzowy Żleb jest technicznie łatwy dla osób obytych z Tatrami, ale początkujący mogą mocno odczuć jego stromość i długość.

Po wyjściu z żlebu teren się wypłaszcza i szybko zdobywasz Małołączniak. Stąd masz już niedaleko na Krzesanicę i dalej na Ciemniak. Zejście możesz poprowadzić z powrotem do Doliny Małej Łąki lub przejść grań w stronę Kopy Kondrackiej i dalej do Kuźnic. W efekcie powstaje ciekawa pętla, ale z dużym przewyższeniem.

Wariant z Doliny Kościeliskiej

Wejście z Doliną Kościeliską wybiera wiele osób, które już znają łagodniejsze trasy w tym rejonie. Od kasy biletowej w Kirach najpierw idziesz dnem doliny na rozległą Wyżnią Kirę Miętusią. Po około 15–20 minutach marszu czerwony szlak odbija tu w lewo, przecina potok i zaczyna zdecydowanie nabierać wysokości grzbietem Adamica, a dalej przez Polanę Upłaz i Twardy Upłaz prowadzi w stronę Ciemniaka.

Podejście od Kościeliskiej jest długie i monotonne dla osób bez kondycji. Im wyżej, tym więcej rumowisk i luźnych kamieni. W suchych warunkach idzie się pewnie, natomiast po deszczu lub przy pierwszym śniegu skały stają się śliskie.

Na grani od strony Ciemniaka szybko zyskujesz szerokie panoramy, ale do przejścia pozostają jeszcze trzy kolejne szczyty.

Na trasie z Kościeliskiej spotkasz różne typy terenu, co warto uwzględnić przy planowaniu wyjścia:

• początkowy odcinek dnem doliny, wygodny i niemęczący,
• stromsze podejście leśne przed górną częścią doliny,
• kamieniste, sypkie fragmenty w partiach podszczytowych,
• szeroką, widokową grań pomiędzy szczytami Czerwonych Wierchów.

Ten wariant dobrze pasuje osobom, które chcą zakończyć dzień w Kirach i łatwo wrócić busem do Zakopanego. Często wybiera się przejście z Kuźnic przez Kopę i całą grań właśnie do Kir. Wymaga to jednak solidnej kondycji i dobrej organizacji czasu, bo dzień będzie długi.

Wariant z Kasprowego Wierchu

Dla osób, które chcą ograniczyć liczbę stromych podejść, ciekawą opcją jest start z Kasprowego Wierchu. Na szczyt wjeżdżasz kolejką linową, a następnie czerwonym szlakiem graniowym idziesz przez Goryczkową i rejon Suchego Kondrackiego na Kopę Kondracką. Przejście tego odcinka zajmuje około 2 godzin spokojnego marszu, bez dużych deniwelacji. Dalej możesz kontynuować wędrówkę przez Małołączniak, Krzesanicę i Ciemniak, schodząc do Doliny Kościeliskiej lub Doliny Małej Łąki.

Tak ułożony dzień oznacza mniejsze przewyższenie przy zachowaniu bardzo widokowej trasy. Trzeba jednak wziąć pod uwagę czas dojazdu do Kuźnic, ewentualne kolejki do wagonika oraz zaplanować zejście tak, by zdążyć na busa lub wrócić do noclegu bez pośpiechu.

Trudności i bezpieczeństwo na szlaku

Większość szlaków na Czerwone Wierchy nie wymaga wspinaczki. Trudności mają przede wszystkim charakter kondycyjny i orientacyjny. Teren jest miejscami stromy i sypki. W śniegu lub przy oblodzeniu cała grań zmienia się w bardzo wymagającą trasę, choć latem wydaje się łatwa.

Dystans, przewyższenie i czas przejścia

Najdłuższy klasyczny wariant to przejście z Kuźnic przez Halę Kondratową, całą grań i zejście do Kir. Taki dzień zajmuje przeciętnie 8 do 10 godzin marszu. Łączne przewyższenie sięga około 1400 metrów podejścia i tyle samo zejścia. Dla osoby chodzącej sporadycznie po górach jest to wyraźne wyzwanie.

Krótsze pętle z Doliny Małej Łąki lub samo wejście na Kopę Kondracką skracają czas wyjścia. Wciąż jednak zostaje spora ilość metrów w górę. Podane czasy zakładają suchy szlak oraz brak długich postojów. Osoby fotografujące lub idące z dziećmi powinny doliczyć sobie zapas czasu. Warto też brać pod uwagę, że najwięcej energii zużywa się na stromych zejściach, szczególnie przy zmęczonych kolanach.

Ekspozycja i teren techniczny

Latem Czerwone Wierchy wielu osobom kojarzą się z łagodnym terenem. Grań jest szeroka, bez przepaścistych urwisk tuż przy ścieżce. Mimo to na kilku odcinkach możesz poczuć lekki dyskomfort, zwłaszcza przy silnym wietrze. Dotyczy to przede wszystkim fragmentów pomiędzy Krzesanicą a Małołączniakiem oraz przejść nad stromymi zboczami w stronę słowacką.

Podczas mgły lub opadów śniegu szeroka grań Czerwonych Wierchów staje się skrajnie niebezpieczna z powodu utraty orientacji. Płaski teren łatwo zmylić z krawędzią północnych, kilkusetmetrowych urwisk opadających m.in. do Doliny Mułowej i Litworowej.

Na podejściach z dolin dominują rumowiska i kamienne płyty. W złych warunkach pogodowych łatwo o poślizg lub potknięcie. Zimą i wczesną wiosną dochodzi ryzyko lawin. Wiele żlebów opadających z masywu do Doliny Małej Łąki i Kościeliskiej ma wysoki stopień zagrożenia przy niekorzystnym profilu śniegu.

W sezonie zimowym szlaki na Czerwone Wierchy wymagają pełnego zestawu zimowego – raków, czekana i lawinowego ABC – oraz umiejętności ich użycia.

W suchych letnich warunkach największym problemem bywa zmęczenie i upał. Mało jest tu naturalnych źródeł wody, dlatego warto zabrać przynajmniej 1,5 do 2 litrów napoju na osobę. Dobrze sprawdzają się też kijki trekkingowe. Odciążają kolana szczególnie na długich zejściach do Kir czy do Gronika.

Jaki kierunek przejścia grani wybrać?

Najczęściej spotykane są dwa warianty. Pierwszy to przejście ze wschodu na zachód, czyli z Kuźnic przez Kopę Kondracką w stronę Ciemniaka i zejście do Kir. Drugi wariant prowadzi w odwrotną stronę. Wybór kierunku wpływa na odczuwaną trudność dnia oraz na to, o której godzinie będziesz na poszczególnych szczytach.

Kierunek Kuźnice – Kiry pozwala rozgrzać się łagodnym podejściem do Hali Kondratowej. Największe przewyższenie pokonujesz we wcześniejszej części dnia, a długie zejście do Kir zostawiasz na koniec. Ten wariant docenią osoby, które wolą zaczynać trudniejsze fragmenty z wypoczętymi nogami. Trzeba tylko dobrze sprawdzić rozkład busów powrotnych.

Przejście w stronę przeciwną, z Kir do Kuźnic, daje inne doświadczenie. Na starcie od razu czeka Cię długie podejście na Ciemniak. Później stopniowo schodzisz w stronę Kopy i Kondrackiej Przełęczy, gdzie możesz skrócić trasę, schodząc szybko do Hali Kondratowej. Tę wersję wybierają osoby, które nocują blisko Doliny Kościeliskiej albo chcą zakończyć dzień w okolicy centrum Zakopanego.

Na co uważać przy różnych porach roku?

Choć najczęściej wchodzi się na Czerwone Wierchy latem i wczesną jesienią, te same szlaki potrafią wyglądać zupełnie inaczej w innych porach roku. Warunki śnieżne, długość dnia i temperatura bardzo silnie wpływają na realną trudność trasy. Z tego powodu plan zawsze warto dopasować do aktualnej pory sezonu.

Lato i jesień

Letnie wejście na grań daje największą swobodę. Dni są długie, a śnieg zwykle utrzymuje się tylko w zacienionych żlebach na początku sezonu. To dobry moment na pierwsze spotkanie z masywem. Trzeba jednak liczyć się z upałem, burzami i dużym ruchem turystycznym. W słoneczne weekendy szlaki potrafią być bardzo zatłoczone.

Końcówka września i październik to najsłynniejszy okres na wędrówkę. Trawy na zboczach przybierają rdzawy kolor, a powietrze jest przejrzyste. Rano bywa jednak bardzo chłodno, czasem z przymrozkami. Szlak po nocnym zamarznięciu może być śliski, zwłaszcza w cieniu i w pobliżu żlebów. Warto mieć wtedy lekkie rękawiczki, czapkę i cieplejszą warstwę pod kurtkę.

Zima i wczesna wiosna

Zimą Czerwone Wierchy często wyglądają łagodnie z dołu, ale w rzeczywistości stają się poważnym celem. Śnieg przykrywa oznaczenia, a orientacja w terenie jest znacznie trudniejsza. Nawet doświadczone osoby potrafią zmylić drogę we mgle lub przy słabej widoczności. Dochodzi ryzyko nawianych nawisów śnieżnych przy samej grani.

Najbardziej wrażliwe są żleby prowadzące do Doliny Małej Łąki i Doliną Kościeliską. Przy wyższym stopniu zagrożenia lawinowego podejścia tymi szlakami mogą być niebezpieczne. Potrzebne są raki, czekan, kask oraz lawinowe ABC. Ważne są też umiejętności oceny pokrywy śnieżnej i znajomość przebiegu szlaku z sezonu letniego. Wiosną dodatkowym problemem staje się roztapiający się śnieg i mokre, ciężkie zaspy.

Osoby bez doświadczenia zimowego w Tatrach powinny zaczynać od prostszych dolin i niższych szczytów, a Czerwone Wierchy zostawić na czas, gdy lepiej poznają specyfikę warunków śnieżnych.

Wczesną wiosną bywa szczególnie zdradliwie, bo doliny są już zielone, a w wyższych partiach utrzymują się twarde pola śniegu. Na podejściach z Gronika i Kir możesz przejść z letniego szlaku w typowo zimowe warunki w ciągu jednej godziny. Dobrze jest wtedy zabrać lekkie raki lub raczki, kijki i ciepłą odzież, nawet jeśli w Zakopanem jest wyraźnie cieplej.